Ba giờ sáng. Ly cà phê nguội ngắt. Màn hình vẫn sáng. Tôi ngồi giữa hai bài viết đặt cạnh nhau — một của tôi, một của thầy — và lần đầu tiên sau nhiều năm đứng lớp dạy người khác, tôi lặng đi.
Bài của thầy có hồn. Bài của tôi thì trơn tru mà rỗng.
Tôi thua. Và tôi biết ơn cú thua đó, vì nó dẫn tôi tới người thầy mà hôm nay tôi muốn kể cho bạn nghe.
Tôi tưởng mình đã đủ
Để tôi nói thẳng tôi là ai. Tôi làm Video Marketing ở Nha Trang, đã giúp hơn 40.000 người tự tin đứng trước camera, sáng lập chuỗi Phở Khô Hưng Huỳnh. Nghĩa là tôi không phải người mới. Tôi cũng dùng AI mỗi ngày. Tôi tưởng mình “đủ rồi”.
Nhưng tôi dùng AI kiểu vặt. Bí ý thì hỏi một câu, lấy câu trả lời, rồi quên. Hôm sau cần lại, hỏi lại từ đầu. Mỗi lần là một lần bắt đầu từ con số không. Tôi không hề biết mình đang giậm chân tại chỗ — cho tới khi ngồi vào lớp của thầy Phạm Thành Long.
Kẻ cản đường tôi lớn nhất, hóa ra, không phải công nghệ. Là chính cái sự tự mãn “mình biết rồi” trong đầu tôi.
Thầy học nhanh tới mức làm tôi nể
Điều đầu tiên đập vào mắt tôi ở thầy không phải bài giảng. Là tốc độ học của thầy.
AI là thứ mới. Nó thay đổi từng tháng, có khi từng tuần. Người trẻ còn theo hụt hơi. Vậy mà thầy — một người đã có tên tuổi, có vị trí, đủ lý do để ngồi yên hưởng cái vốn cũ — lại lao vào cập nhật, mổ xẻ, làm chủ nó rồi truyền lại cho học viên một cách gọn gàng, dễ hiểu. Thầy không nói về AI như một người đọc tin công nghệ. Thầy nói như một người đã tự tay dùng nó để giải quyết việc thật.
Tôi ngồi dưới và thấy rõ một điều: người ta không già đi vì tuổi, người ta già đi vì ngừng học. Thầy là bằng chứng sống của điều ngược lại. Cái tốc độ học đó, sự chịu khó ngồi xuống với một công cụ mới đó — chính là thứ tôi phải học trước cả kỹ thuật.
Cách thầy ứng dụng AI vào công việc
Nhưng nể phục nhất là cách thầy dùng AI, chứ không chỉ biết AI.
Phần lớn chúng ta xem AI như một cái loa trả lời — hỏi gì đáp nấy. Thầy thì khác. Thầy chỉ cho tôi thấy AI phải được biến thành một hệ thống gắn chặt vào công việc: càng dùng càng thông minh, càng hiểu mình, và để lại tài sản sau mỗi lần làm. Thầy không dạy mẹo. Thầy dạy một cách nghĩ.
Và chính cách nghĩ đó lật ngược toàn bộ con đường của tôi. Tôi hiểu ra: đừng XÀI AI nữa — hãy XÂY AI.
Đêm ba giờ sáng đó, cà phê nguội ngắt, tôi ra một quyết định. Tôi sẽ không đi ngủ với cái đầu rỗng nữa. Tôi bắt tay làm đúng những gì thầy chỉ.
Bốn ngày, và những gì thầy giúp tôi làm ra
Lịch học không hề nhẹ: 8 giờ sáng vào lớp, học liền tới 21 giờ 20, rồi về làm bài tới 3 giờ sáng. Nhưng điều khiến tôi nhớ mãi không phải cái mệt. Là thầy luôn ở đó. Thầy đồng hành sát từng học viên, kèm bài tới khuya, lo cả đồ ăn khuya cho chúng em. Thầy dạy bằng cả sự có mặt của mình, chứ không chỉ bằng bài giảng.
Và đây là những gì tôi làm được sau bốn ngày, tất cả đều mọc lên từ hạt giống thầy gieo:
Một — tôi xây được một “bộ não số” cho riêng mình: một tập hợp 16 trang tri thức nối vào nhau, mỗi lần dùng lại giàu thêm chứ không bay mất như chat thường. Cái kho đầu vào từng rỗng của tôi, giờ đã đầy dần.
Hai — tôi tự đóng 9 công cụ riêng theo đúng nghề: viết blog, làm trang bán hàng, trang thu khách, viết sách, kể chuyện, soạn bài giảng, làm video marketing, xác định đề tài. Công cụ chung thì ai cũng ra kết quả giống nhau; công cụ đúc riêng mới là lợi thế thật.
Ba — và cái này chính tôi cũng bất ngờ: tôi tự tay gắn hệ thống đo lường cho website của mình, việc mà trước giờ tôi đinh ninh phải đi thuê kỹ thuật. Tôi — người luôn lấy câu “mình không phải dân IT” làm lá chắn — vẫn làm được, vì thầy đã gỡ cho tôi đúng cái nút tâm lý đó.
Chữ E thầy để lại trong tôi
Bài học lớn nhất thầy trao không nằm ở công cụ. Nó nằm ở một chữ.
Ngày thứ hai, thầy dạy về EEAT — bốn tiêu chuẩn Google dùng để đánh giá nội dung. Chữ đầu tiên là Experience: trải nghiệm thật. Đó chính là tên của cái đáy tôi rơi xuống đêm hôm ấy. Bài tôi nhạt không phải vì tôi viết dở, mà vì tôi thiếu trải nghiệm thật để kể.
Cỗ máy AI, thầy nói theo cách của thầy, dù mạnh tới đâu cũng chỉ là cái máy xay. Nguyên liệu để đổ vào — những chuyện mình đã sống, những lần mình vấp, những khách hàng mình đã phục vụ — thứ đó AI không tự sinh ra được. Chỉ mình mới có.
Thầy không chỉ dạy tôi cách vận hành công cụ. Thầy chỉ đúng vào chỗ tôi đang thiếu — cái chỗ mà tôi tự huyễn hoặc là mình đã đủ. Đó mới là món quà thật.
Lời biết ơn
Thưa thầy Phạm Thành Long,
Em cảm ơn thầy. Cảm ơn vì tốc độ học của thầy đã cho em thấy: không có tuổi nào là quá muộn để bắt đầu lại, chỉ có cái đầu ngừng học mới già đi. Cảm ơn vì thầy không giữ cái mình biết cho riêng mình, mà mổ xẻ nó ra, làm cho dễ, rồi trao lại cho học viên bằng tất cả sự tận tâm.
Cảm ơn những đêm thầy ngồi lại tới khuya, kèm từng bài, lo từng bữa ăn cho chúng em. Cảm ơn vì thầy đã chỉ cho em một cách dùng AI mà em đã bỏ lỡ suốt bao năm — không phải để hỏi cho xong, mà để xây thành cỗ máy nuôi lớn công việc của mình.
Bốn ngày học thầy, em không chỉ mang về một bộ công cụ. Em mang về một cách nghĩ, và một tấm gương về người thầy tử tế.
Em biết ơn thầy.
— Hưng Huỳnh